“Nàng ấy nói rằng sẽ khiêu vũ với tôi nếu tôi mang cho nàng một bông hồng đỏ” – chàng sinh viên bật khóc – “Nhưng trong cả khu vườn của tôi chẳng có nấy một bông hồng đỏ”.
Từ tổ của mình trên những cánh cây của bác Sồi, Họa mi đã nghe được những lời của anh, cô ghé nhìn qua những chiếc lá và thắc mắc.
“Không có một bông hồng đỏ nào trong khu vườn của tôi”. Chàng sinh viên vẫn khóc, đôi mắt đẹp ấy đã bị lấp đầy bởi nước mắt. “Ôi, hạnh phúc phụ thuộc vào những điều nhỏ bé tới nhường nào! Tôi đã đọc tất cả những gì mà người đàn ông thông minh viết, và hiểu hết toàn bộ bí mật về triết học, nhưng chỉ một bông hồng đỏ đã làm cuộc đời của tôi trở nên thật khốn khổ”.
“Đây chắc chắn là một người tình đích thực” – Họa mi nói. “Hàng đêm tôi đều hát về chàng, mặc dù tôi không biết chàng; hàng đêm tôi đều kể câu chuyện của chàng cho các vì sao, và giờ thì tôi đã thấy chàng. Tóc chàng sậm như những bông lục bình đang nở, môi chàng đỏ như bông hồng mà chàng ao ước; nhưng cũng chính những gì chàng muốn có đã khiến khuôn mặt ấy tái nhợt, mà nỗi buồn này đã in hằn lên trán của chàng”.
“Hoàng tử sẽ tổ chức buổi dạ hội vào tối mai” – chàng sinh viên trẻ lẩm bẩm – “Và tình yêu của tôi sẽ ở đó. Nếu tôi mang tới cho nàng một bông hoa hồng đỏ, nàng sẽ khiêu vũ với tôi cho đến khi hoàng hôn buông xuống. Nếu tôi mang tới một bông hồng đỏ, tôi sẽ được nắm tay nàng, đầu nàng sẽ dựa nhẹ vào bờ vai của tôi, và tay nàng sẽ đan trong tay tôi. Nhưng chẳng có một bông hoa hồng đỏ nào trong khu vườn này, do đó tôi sẽ ngồi một mình, và nàng sẽ lướt qua tôi. Nàng sẽ phớt lờ tôi, trái tim tôi sẽ tan vỡ”.
“Đây đích thực là một người tình chân thành” – Họa mi nói. “Những gì tôi hát về là những gì chàng trải qua. Những gì là niềm vui của tôi, lại là nỗi đau của chàng”. Tình yêu thật sự là một điều tuyệt vời. Nó đáng quý và đắt hơn cả những trang sức lộng lẫy nhất. Ngọc trai và những trái lựu đỏ không thể mua được tình yêu, tình yêu cũng không thể đem bán ở chợ. Nó không thể được mua hay được cân đo đông đếm bằng vàng bạc.
“Những nhạc sĩ sẽ ngồi trong buổi biểu diễn của họ và chơi những chiếc đàn dây” – chàng sinh viên nói tiếp” – “Tình yêu của tôi sẽ nhảy theo tiếng đàn hạc, tiếng violin. Nàng sẽ nhảy thật uyển chuyển, tựa như những ngón chân lướt đi và không chạm vào mặt đất; và những cận thần trong bộ đồ màu xám sẽ vây quanh nàng. Nhưng nàng sẽ không nhảy với tôi, nếu ôi không có bông hồng đỏ cho nàng”. Chàng sinh viên đặt lưng xuống bãi cỏ, vùi mặt vào đôi bàn tay và nức nở khóc.
“Sao chàng ấy lại khóc?” – Thằng lằn xanh hỏi, cậu bò qua chàng sinh viên với chiếc đuôi vẫn còn vẫy trong không khí.
“Tại sao vậy?” – Một chị bướm đang chơi đùa cùng những tia nắng hỏi.
“Tại sao?” – Cúc họa mi trắng cũng hỏi với giọng nhỏ nhẹ.
“Chàng khóc vì một bông hồng màu đỏ” – Họa mi giải thích.
“Vì một bông hồng đỏ” – Họ đồng thanh – “Thật lố bịch làm sao!” – chú thằn lằn nhỏ vừa cười vừa hoài nghi.
Nhưng Họa mi đã hiểu được nguyên do của nỗi buồn ấy, và cô ngồi im lặng trên cây sồi, bắt đầu nghĩ về sự bí ẩn của tình yêu.
Đột nhiên Họa mi xòe rộng đôi cánh nâu và bay lên, hòa vào không khí. Cô bay qua những bụi cây nhanh như chiếc bóng và dừng ở một khu vườn.
Ở giữa khu vườn, có một cây hồng tuyệt đẹp. Khi Họa mi nhìn thấy cây hồng, cô bay qua và đậu trên một cành cây.
“Hãy cho tôi một bông hồng màu đỏ” – Họa mi khóc – “Và tôi sẽ hát cho bạn bài hát ngọt ngào nhất của tôi”.
Nhưng cây hồng lắc đầu.
“Hoa của tôi màu trắng” – Nó trả lời – “Trắng như những miếng bọt biển, và trắng hơn cả tuyết trên đỉnh núi. Nhưng hãy đến với anh trai tôi, người sống ở gần chiếc đồng hồ mặt trời cũ, có thể anh ấy sẽ cho bạn thứ bạn muốn”.
Và rồi Họa mi lại bay qua cây hồng để tới khu vực chiếc đồng hồ mặt trời cũ.
“Hãy cho tôi một bông hồng màu đỏ” – Họa mi khóc – “Và tôi sẽ hát cho bạn bài hát ngọt ngào nhất của tôi”.
Nhưng cây hồng thứ hai lại lắc đầu.
“Hoa của tôi màu vàng” – Nó trả lời – “Vàng hơn cả mái tóc của nàng tiên cá đang ngồi trên ngai vàng màu hổ phách, và vàng hơn cả những đóa thủy tiên nở trên cánh đồng cỏ trước khi con người mang theo lưỡi hái. Nhưng hãy tới anh trai của tôi, người sống ở dưới cánh của của chàng sinh viên, và có thể anh ấy sẽ cho bạn thứ bạn muốn”.
Và rồi Họa mi lại bay qua cây hồng để đến bên dưới cánh cửa sổ của chàng sinh viên.
“Cho tôi bông hồng màu đỏ” – Họa mi khóc – “Và tôi sẽ hát cho bạn bài hát ngọt ngào nhất của tôi”.
Nhưng cây hồng lắc đầu.
“Hoa của tôi màu đỏ” – Nó đáp – “đỏ như những đôi chân của chim bồ câu, và đỏ hơn cả những rặng san hô dưới đáy biển. Nhưng mùa đông đã làm lạnh gân lá, sương giá đã đóng băng nụ hoa, và cơn bão thì đã làm gãy cành hồng, nên sẽ chẳng có bông hồng nào nở vào năm nay”.
“Tất cả những gì tôi cần chỉ là một bông hồng màu đỏ” – Họa mi lại khóc – “Chỉ một bông hồng đỏ! Chẳng lẽ không có cách nào hay sao?”
“Có một cách” – cây hồng trả lời – “Nhưng cách này rất khắc nghiệt, tôi không dám nói cho bạn”.
“Hãy nói cho tôi, tôi không sợ” – Họa mi trả lời.
“Nếu muốn có một bông hoa hồng màu đỏ, bạn cần làm nó nở bằng âm nhạc dưới ánh trăng, và nhuộm đỏ nó bằng máu ở trái tim của chính bạn. Bạn phải hát cho tôi nghe khi ngực của bạn chạm vào gai hồng. Dù đêm có dài, bạn vẫn phải hát, khi chiếc gai đâm vào trái tim, dòng máu đỏ của bạn sẽ chảy hòa cùng gân lá và trở thành của tôi”.
“Cái chết là cái giá xứng đáng để trả cho một bông hồng màu đỏ” – Họa mi vẫn khóc – “Cuộc sống đáng quý với tất cả. Thật dễ chịu khi được ngồi trên cánh đồng xanh, nhìn Mặt trời trời trong cỗ xe bằng vàng, Mặt trăng trong cỗ xe ngọc trai. Sự ngọt ngào chính là mùi hương của bụi táo gai, của hoa chuông xanh đang giấu mình trong thung lũng, và những cây thạch thảo đang nở trên đồi. Tình yêu thì đáng quý hơn cuộc sống, và làm sao trái tim của một chú chim lại có thể so sánh với trái tim của một con người?”.
Và rồi Họa mi xòe đôi cánh bay lên, hòa vào trong không khí. Nhanh như bóng, nó bay lướt qua khu vườn.
Chàng sinh viên trẻ vẫn nằm trên bãi cỏ, và nước mắt vẫn chưa kịp khô trên đôi mắt ấy.
“Hãy hạnh phúc nhé!” – Họa mi nói tiếp – “Hãy thật hạnh phúc chàng trai, bạn sẽ có được bông hồng màu đỏ. Tôi sẽ làm nó nở dưới ánh trăng và nhuộm màu bông hoa bằng chính máu ở trái tim tôi. Những gì tôi mong muốn là bạn hãy trở thành một người tình thật sự, bởi Tình yêu thì luôn thông thái hơn Triết học, mặc dù Triết học thì thông minh, hùng mạnh hơn Quyền lực, Quyền lực thì thật kiêu căng. Đôi cánh của Tình yêu có màu đỏ lửa, và cả thân thể của Tình yêu cũng được nhuộm màu đỏ lửa ấy. Đôi môi của Tình yêu thì ngọt ngào tựa mật ong, và hơi thở của nó cũng thơm mùi hương trầm”.
Chàng sinh ngước mắt lên từ bãi cỏ và lắng nghe, nhưng chàng không thể hiểu được những gì Họa mi nói. Với chàng, điều duy nhất chàng biết chính là những gì đã được viết trong sách.
Nhưng cây sồi thì hiểu hết, ông cảm thấy buồn, ông đã từng rất vui mừng vì Họa mi đã xây tổ của cô trên những chiếc cành của ông.
“Hãy hát cho tôi khúc nhạc cuối” – Ông thì thầm – “Tôi sẽ rất cô đơn khi cô rời đi”.
Họa mi hát cho cây sồi già, giọng hát của cô trong vắt tựa như bong bóng nước trong chiếc bình màu bạc.
Khi kết thúc khúc nhạc, chàng sinh viên ngồi dậy, lôi ra một cuốn sổ viết tay và chiếc bút chì trong túi áo ra.
“Cô ấy rất duyên dáng”, chàng tự nói với bản thân khi đi qua những bụi cây – “Ta không thể phủ nhận điều này ở cô ấy, nhưng cố ấy liệu có cảm xúc hay không? Tôi e rằng không. Thực tế, cô ấy cũng như hầu hết các nghệ sĩ khác; cô chỉ có phong cách của riêng cô, chứ chẳng hề có sự chân thành. Cô sẽ không bao giờ hy sinh bản thân cho người khác. Cô chỉ nghĩ về âm nhạc, và mọi người trên đời này đều biết nghệ sĩ là những người ích kỷ. Dẫu vậy, ta vẫn phải thú nhận rằng có rất nhiều nốt nhạc đẹp trong giọng hát của cô. Nhưng thật tiếc là chúng chẳng có ý nghĩa hay mang lại điều gì thiết thực”. Chàng bước vào phòng, đặt lưng xuống tấm giường gỗ và bắt đầu nghĩ về tình yêu rất nhiều lần, sau đó ngủ thiếp đi.
Khi ánh trăng đã bắt đầu chiếu xuống trần gian, Họa mi bay đến cây hồng, đặt ngực của mình chạm vào chiếc gai nhọn. Cả đêm, Họa mi đã hát trong tư thế này, ánh trăng lạnh lẽo đã ghé xuống thấp hơn và lắng nghe. Cả đêm ấy, khi Họa mi hát, chiếc gai dần đâm sâu hơn, sâu hơn nữa vào ngực của cô, cho tới khi màu bắt đầu rỉ ra và dần cạn kiệt.
Họa mi hát về tình tình đầu trong trái tim của chàng trai và cô gái. Trên ngọn cao nhất của cây hồng – nơi được tiếp nhận máu nhiều nhất, một bông hồng tuyệt đẹp nở ra, từng cánh hoa nối tiếp nhau như những bài hát. Nhưng ban đầu, bông hồng nhợt nhạt như sương mù bao phủ dòng sâu, như đôi chân vào buổi sớm, và như những cánh chim bay đi khi hoàng hôn. Giống như chiếc bóng của bông hồng trong chiếc gương bạc hay dưới hồ nước, bông hồng nở trên cành cao nhất của cây hồng cũng vậy. Nó nhạt nhòa.
Cây hồng khóc và nói với Họa mi hãy để chiếc gai nhọn tiến gần hơn với trái tim. “Tiến lại gần, Họa mi nhỏ” – cây hồng nức nở – “Nếu không thì trời sẽ sáng trước khi bông hồng nở rộ hoàn toàn”.
Và Họa mi lại tiến gần hơn với chiếc gai, tiếng hát của cô dường như cũng lớn hơn khi hát về sự đam mê trong tâm hồn của chàng trai và cô gái.
Và màu hồng thẫm đã lan tỏa trên từng chiếc cánh của bông hoa, tựa như chiếc má hồng của chú rể khi hôn đôi môi của cô dâu. Nhưng chiếc gai vẫn chưa thực sự chạm tới trái tim Họa mi, và bông hồng vẫn còn màu trắng, chỉ có máu ở trái tim của Họa mi mới có thể nhuộm màu đỏ thẫm cho bông hoa này.
Cây hồng vẫn khóc và nói với Họa mi hãy để chiếc gai nhọn tiến gần hơn với trái tim. “Tiến lại gần, Họa mi nhỏ” – cây hồng nức nở – “Nếu không thì trời sẽ sáng trước khi bông hồng nở rộ hoàn toàn”.
Họa mi lại tiến gần hơn chiếc gai, chiếc gai nhọn đã chạm tới trái tim cô, một cơn đau điếng chạy dọc cơ thể Họa mi. Nỗi đau ngày càng sâu, giọng hát của cô ngày càng mãnh liệt. Bài hát về tình yêu được hoàn thiện bởi cái chết, chứ nó không chết trong nấm mồ.
Và một bông hồng đỏ thẫm kiểu diễm đã nở, trông nó đẹp như bông hồng ở vùng trời miền tây. Những cánh hoa nhuốm màu đỏ thẫm, và trái tim cũng đỏ thẫm như hồng ngọc.
Nhưng giọng hát của Họa mi bỗng nhỏ và nhạt nhòa dần, đôi cánh của cô bắt đầu run rẩy, một cuộn phim dường như trôi qua ngay trước đôi mắt cô. Giọng hát ngày càng nhỏ, Họa mi cảm thấy có thứ gì đó đang làm cô nghẹt thở.
Và rồi, Họa mi ngân lên khúc nhạc cuối thật mãnh liệt. Ánh trăng đã lắng nghe, và nó đã bỏ quên bình minh và nán lại trên bầu trời lâu hơn. Bông hồng màu đỏ cũng lắng nghe, nó run rẩy vì sung sướng, những cánh hoa đỏ bắt đầu nở trong buổi sáng lạnh giá. Tiếng hát vọng ra đánh thức những người chăn cừu khỏi giấc mở của họ. Tiếng hát trôi qua những đám cỏ lau ở dòng sông và mang những lời nhắn tới biển cả.
“Nhìn kìa, đóa hồng đã nở rộ!” – Cây hồng bật khóc và nói, nhưng Họa mi đã không còn trả lời, cô đã chết dưới bãi cỏ rộng lớn với chiếc gai vẫn còn trên ngực.
Buổi chiều, chàng sinh viên mở cửa sổ và nhìn ra ngoài.
“Nhìn kìa, may mắn đã đến với ta! Là một bông hồng màu đỏ! Ta chưa từng thấy một bông hồng màu đỏ như này trong suốt cuộc đời. Nó đẹp đến nỗi ta chắc chắn rằng bông hồng này có cái tên Latin thật dài”. Chàng rướn người xuống và ngắt bông hồng.
Sau đó, chàng sinh viên đội chiếc mũ lên, chạy tới nhà của giáo sư với bông hồng trên tay.
Con gái của giáo sư đang ngồi ở cửa trước, quấn dây lụa xanh thành cuộn. Chú chỏ nhỏ thì đang nằm dưới chân của nàng.
“Nàng đã nói sẽ khiêu vũ với ta nếu ta mang đến cho nàng một bông hồng màu đỏ. Đây chính là bông hồng đỏ nhất trên thế giới này. Nàng có thể cài nó trước ngực, và chúng ta sẽ khiêu vũ cùng nhau, nó sẽ nói cho nàng biết rằng ta yêu nàng tới nhường nào”.
Nhưng cô gái lại cau mày.
“Ta e rằng bông hồng này không phù hợp với trang phục của ta” – Cô trả lời – “Và cháu trai của ngài Chamerlain đã gửi tới ta những viên kim cương lấp lánh, tất cả mọi người đều biết rằng kim cương thì đáng giá hơn bất kỳ loài hoa nào”.
“Ồ, thật đấy à, cô thật chẳng có lòng biết ơn” – Chàng sinh viên nói một cách tức giận, ném đóa hồng xuống vũng nước trên đường, một chiếc xe đẩy đã cán qua nó.
“Không biết ơn! Tôi nói cho anh biết, anh thật thô lỗ. Và sau tất cả chuyện này, anh nghĩ anh là ai? Chỉ là một sinh viên. Tại sao ư, tôi tin rằng anh sẽ chẳng bao giờ có được những chiếc móc khóa bằng bạc trên đôi giày giống như cháu trai của ngài Chamerlain”. Cô đứng phắt dậy và đi vào trong nhà.
“Tình yêu thật ngớ ngẩn!” – Chàng sinh viên vừa nói vừa rời đi – “Nó còn chẳng hữu ích bằng một nửa so với Logic, vì chính nó chẳng chứng minh được điều gì cả. Tình yêu luôn nói với con người về những điều sẽ không xảy ra và khiến họ tin vào những điều không đúng. Trên thực tế, tình yêu còn chẳng thực tế, và trong thời đại này, thực tế sẽ là tất cả, ta thà quay về nghiên cứu thêm về Triết học và Siêu hình học còn hơn”.
Chàng sinh viên trở lại căn phòng của anh, mở cuốn sách phủ đầy bụi ra và bắt đầu đọc.
_____________
Vì truyện này quá hay nên mình đã thử dịch lại sang tiếng Việt.
Nguồn: https://americanliterature.com/author/oscar-wilde/short-story/the-nightingale-and-the-rose/