Tôi hay đọc và nghe được “Muốn thay đổi phải thay đổi từ bên trong”. Gần đây, tôi bắt đầu suy nghĩ lại. Liệu sự thay đổi có thật sự bắt đầu từ bên trong? Nó có thể bắt đầu từ những tác nhân bên ngoài không? Bên trong – bên ngoài thực chất là gì?
Con người thay đổi, tốt hay xấu tùy vào góc nhìn của từng người. Tôi luôn đùa: người chết còn thay đổi thì mới bốc mộ được, huống gì người còn sống. Quay lại chủ đề ban đầu, sự thay đổi có nhất thiết đến từ bên trong.
Thời gian trước, đây là suy nghĩ của tôi. Muốn có một cuộc sống khác, tôi phải tự mình thay đổi. Tôi biết tôi cần thay đổi những gì. Nhưng những suy nghĩ tích cực và tiêu cực trong đầu liên tiếp ngăn tôi làm điều gì đó. Hoặc tôi tự ngăn cản bản thân.
Khi học ngoại ngữ, tôi biết tôi cần học – phải học vì điều đó tốt cho tôi. Đó là suy nghĩ bên trong, nhưng học để làm gì? Động lực của tôi là gì? Tôi sắp già – đây là suy nghĩ đầu tiên nảy ra khi ai đó hỏi về lý do tôi học ngoại ngữ. Tuy vậy, thứ “bên trong” này chưa đủ để khiến tôi học điên cuồng.
Một tháng trước, tôi đi xem music festival. Một nghệ sĩ đã giao lưu với khán giả bằng tiếng Anh. Nghe trực tiếp từ dưới sân, tôi có thể hiểu 99%. Tôi hiểu được lời bài hát mặc dù tôi chưa hề nghe trước đó. Ngay giây phút đó, tôi nhận ra sự tác động của thứ “bên ngoài” tới vấn đề học ngoại ngữ. Các ngày sau, tôi lao vào nghe podcast/livestream của nghệ sĩ. Động lực duy nhất là hiểu được người đó muốn truyền tải nội dung gì.
Trải nghiệm này khiến tôi nghĩ về “bên trong” và “bên ngoài” nhiều hơn.
Một người có thể thay đổi hoàn toàn nếu chỉ thay đổi bên trong – với môi trường không xê dịch? Sự thay đổi có thể bắt nguồn từ một cú sốc (tốt/xấu) từ bên ngoài? Người ta có thể thay đổi vì người khác đã tác động điều gì đó lên bản thân mình?
Quan trọng hơn: Sự thay đổi từ bên ngoài dẫn tới thay đổi từ bên trong thì điều gì mới là gốc rễ của sự thay đổi?
Những động lực gắn mác từ bên trong, đi vào sâu hơn, tôi thấy nó lại là những thứ “bên ngoài”. Học tập để được công nhận. Giàu có để được ngưỡng mộ. Thành công để được chú ý.
“Bên trong” hay “bên ngoài” là gốc rễ của sự thay đổi là thứ khó phân định. Lúc này, chúng dường như không còn tách biệt mà dần kết hợp với nhau. Đúng thời điểm, chúng gặp nhau và tạo ra một sự thay đổi, tốt hoặc xấu.